NIS2 i KSC bez żargonu.
Dyrektywa NIS2 to unijne prawo o cyberbezpieczeństwie. W Polsce wdraża ją nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa z 23 stycznia 2026 (Dz.U. 2026 poz. 252), która obowiązuje od 3 kwietnia 2026. Niżej jest to, co trzeba wiedzieć, w kolejności, w jakiej zwykle padają pytania.
Kogo obejmuje
Dwa rodzaje podmiotów. Decydują sektor i wielkość.
Ustawa dzieli objęte nią organizacje na podmioty kluczowe i podmioty ważne. Obowiązki są podobne. Różnią się nadzór i wysokość kar. Co do zasady ustawa obejmuje średnie i duże firmy z sektorów wymienionych w dwóch załącznikach. Kilka rodzajów usług jest objętych bez względu na wielkość.
| Podmiot kluczowy | Podmiot ważny | |
|---|---|---|
| Typowo | Duże firmy z sektorów wysokiej krytyczności (załącznik 1) | Średnie firmy z załącznika 1 oraz średnie i duże z załącznika 2 |
| Bez względu na wielkość | Kwalifikowani dostawcy usług zaufania, rejestry domen najwyższego poziomu, dostawcy usług DNS | Część pozostałych dostawców usług zaufania i łączności elektronicznej |
| Nadzór | Uprzedni: kontrole możliwe bez sygnału o nieprawidłowościach | Następczy: zwykle po sygnale o naruszeniu |
| Audyt | Obowiązkowy, co najmniej raz na 3 lata, pierwszy do 3.04.2028 | Bez obowiązkowego cyklu |
| Kara maksymalna | 10 mln € albo 2% przychodu, wyższa z kwot | 7 mln € albo 1,4% przychodu, wyższa z kwot |
Załącznik 1: sektory wysokiej krytyczności
Energia · transport · bankowość · infrastruktura rynków finansowych · ochrona zdrowia · woda pitna · ścieki · infrastruktura cyfrowa · zarządzanie usługami ICT (B2B) · podmioty administracji publicznej · przestrzeń kosmiczna
Załącznik 2: inne sektory krytyczne
Usługi pocztowe i kurierskie · gospodarowanie odpadami · produkcja i dystrybucja chemikaliów · żywność · produkcja (m.in. wyroby medyczne, komputery i elektronika, urządzenia elektryczne, maszyny, pojazdy) · dostawcy usług cyfrowych · badania naukowe
- Mikro i małe
- < 50osób i do 10 mln € obrotu lub sumy bilansowej. Co do zasady poza zakresem.
- Średnie
- 50–249osób albo obrót do 50 mln € lub suma bilansowa do 43 mln €.
- Duże
- 250+osób albo obrót powyżej 50 mln € i suma bilansowa powyżej 43 mln €.
Osobne opisy sektorów: transport, ochrona zdrowia, produkcja, usługi ICT. Wszystkie sektory z organami właściwymi są na stronie Sektory.
Sektor finansowy. Banki i infrastruktura rynków finansowych podlegają też rozporządzeniu DORA, które w części zastępuje obowiązki z ustawy o KSC. Wymaga to osobnej analizy: nie wszystkie obowiązki z ustawy przechodzą na te podmioty wprost.
Co trzeba wdrożyć
System zarządzania bezpieczeństwem informacji, czyli art. 8 ustawy.
Ustawa wymaga SZBI, który zapewnia systematyczne szacowanie ryzyka i proporcjonalne środki bezpieczeństwa. Polska lista środków w art. 8 ust. 1 pkt 2 ma czternaście pozycji, o cztery więcej niż art. 21 NIS2. Litery to oznaczenia z ustawy, przydają się w rozmowie z audytorem.
- a
Polityki
Polityka szacowania ryzyka i bezpieczeństwa systemu informacyjnego, a do tego polityki tematyczne.
- b
Zakup, rozwój, utrzymanie
Bezpieczeństwo przy nabywaniu, rozwijaniu i eksploatacji systemów, razem z ich testowaniem.
- cpoza NIS2
Bezpieczeństwo fizyczne
Ochrona fizyczna i środowiskowa z kontrolą dostępu.
- d
Zasoby ludzkie
Bezpieczeństwo na każdym etapie zatrudnienia, od przyjęcia po odejście.
- e
Łańcuch dostaw ICT
Bezpieczeństwo i ciągłość dostaw produktów i usług ICT, z oceną podatności i jakości u dostawcy.
- f
Ciągłość działania
Plany ciągłości, plany awaryjne i plany odtworzenia, wdrożone, udokumentowane i testowane.
- gpoza NIS2
Monitorowanie ciągłe
System informacyjny objęty monitorowaniem w trybie ciągłym.
- h
Ocena skuteczności
Polityki i procedury sprawdzania, czy zabezpieczenia działają.
- i
Edukacja personelu
Regularna edukacja z zakresu cyberbezpieczeństwa dla pracowników.
- j
Cyberhigiena
Podstawowe nawyki: aktualizacje, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem, rozsądne hasła.
- k
Kryptografia
Zasady stosowania kryptografii, w tym szyfrowania tam, gdzie to stosowne.
- l
Bezpieczna komunikacja i MFA
Bezpieczne środki komunikacji wewnątrz firmy i z krajowym systemem cyberbezpieczeństwa, z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym.
- m
Zarządzanie aktywami
Wiedza, jaki sprzęt, oprogramowanie i dane macie, kto za nie odpowiada i co się z nimi dzieje.
- n
Kontrola dostępu
Polityki nadawania, przeglądania i odbierania uprawnień.
Oznaczone „poza NIS2” to środki, które polska ustawa dodała ponad listę z art. 21 dyrektywy.
Poza listą środków
Art. 8 wymaga też zbierania informacji o cyberzagrożeniach i podatnościach, zarządzania incydentami oraz środków ograniczających ich wpływ: ochrony danych, regularnych aktualizacji, ochrony przed nieuprawnionymi zmianami i szybkiej reakcji na podatności.
Do tego obowiązki z innych przepisów: wniosek o wpis do wykazu i aktualizacja danych w 14 dni (art. 7c), co najmniej dwie osoby do kontaktu (art. 9), dokumentacja przechowywana co najmniej 2 lata (art. 10), zgłaszanie incydentów (art. 11), własny zespół albo umowa z dostawcą usług bezpieczeństwa (art. 14), zaświadczenie o niekaralności dla osób realizujących zadania z art. 8 i 11 (art. 8f). Podmioty kluczowe przechodzą audyt co 3 lata (art. 15).
Zgłaszanie incydentów
Zegar startuje w chwili wykrycia.
Dotyczy incydentów poważnych, czyli takich, które powodują albo mogą spowodować poważne zakłócenie usług lub straty finansowe, albo znaczne szkody u innych osób. Zgłoszenia trafiają do właściwego CSIRT przez system S46 (art. 11 i 12 ustawy).
Wykrycie
Od tej chwili liczą się terminy. Warto zapisać dokładną godzinę.
Wczesne ostrzeżenie
Krótka informacja: co się stało i czy mogło to być działanie bezprawne lub mieć skutki transgraniczne.
Zgłoszenie incydentu
To, co już wiadomo: wstępna ocena, waga, skutki. Pełna analiza przyczyn może przyjść później.
Sprawozdanie końcowe
Miesiąc od dnia zgłoszenia. Jeśli obsługa jeszcze trwa, w tym terminie składa się sprawozdanie z postępu, a końcowe w miesiąc od zakończenia obsługi.
Dostawcy usług zaufania mają na zgłoszenie 24 godziny, a nie 72. Dla części podmiotów publicznych zasady są uproszczone. Policz terminy dla konkretnej daty
Odpowiedzialność zarządu
Tego nie da się już oddelegować do działu IT.
Kierownik podmiotu kluczowego lub podmiotu ważnego ponosi odpowiedzialność także wtedy, gdy niektóre z obowiązków albo wszystkie obowiązki zostały powierzone innej osobie za jej zgodą.
art. 8c ust. 3 ustawy o KSC
Kierownik podejmuje decyzje o SZBI, planuje budżet, przydziela zadania i nadzoruje je (art. 8d), a raz w roku kalendarzowym przechodzi udokumentowane szkolenie (art. 8e). Jeśli zarząd jest wieloosobowy i nie wskazano osoby odpowiedzialnej, odpowiadają wszyscy jego członkowie (art. 8c ust. 2).
Za zaniedbania kierownik może zostać ukarany osobiście karą do 300% wynagrodzenia (art. 73a ust. 4), niezależnie od kary dla firmy.
W praktyce zarząd powinien wiedzieć, co zatwierdził, i umieć to wykazać. Do tego służy historia decyzji w Red Relic.
Kary
Liczby z art. 73 i 73a ustawy.
Kwoty w euro przelicza się po średnim kursie NBP z 31 grudnia roku poprzedzającego decyzję. Przy dużych firmach decyduje procent przychodu z poprzedniego roku obrotowego, bo daje wyższą kwotę.
- Podmiot kluczowy, maksymalnie
- 10 mln €albo 2% przychodu, wyższa z kwot. Minimum 20 000 zł.
- Podmiot ważny, maksymalnie
- 7 mln €albo 1,4% przychodu, wyższa z kwot. Minimum 15 000 zł.
- Najpoważniejsze naruszenia
- 100 mln złArt. 73 ust. 5: bezpośrednie i poważne zagrożenie cyberbezpieczeństwa.
- Kierownik podmiotu, osobiście
- 300%wynagrodzenia (art. 73a ust. 4). Dla kierownika podmiotu publicznego do 100%.
- Od kiedy
- 3.04.2028Pierwsze kary z art. 73 ust. 1–4 i kilku innych przepisów dopiero po tej dacie. Ust. 5 nie jest odroczony.
Terminy
Kalendarz 2026–2028.
Daty dotyczą firm, które spełniały kryteria w dniu wejścia ustawy w życie. Jeśli spełnisz je później, na przykład przekraczając próg zatrudnienia, terminy liczą się od tego dnia: 6 miesięcy na wniosek o wpis do wykazu.
Wejście w życie
Nowelizacja ustawy o KSC zaczyna obowiązywać.
art. 49Start samorejestracji
Rusza składanie wniosków o wpis do wykazu.
Wniosek o wpis
Koniec terminu dla podmiotów istniejących w dniu wejścia ustawy w życie.
art. 33 ust. 3SZBI i obowiązki
Wdrożone środki bezpieczeństwa i pozostałe obowiązki z rozdziału 3.
art. 33 ust. 1Pierwszy audyt i kary
Audyt podmiotów kluczowych. Od tej daty mogą być nakładane kary z art. 73 ust. 1–4.
art. 33 ust. 2, art. 35
Artykuły 33, 35 i 49 to przepisy ustawy zmieniającej z 23 stycznia 2026. Zostało 160 dni do 3 kwietnia 2027.
Słownik
Najważniejsze pojęcia.
- Podmiot kluczowy
- Organizacja z najwyższej kategorii ustawy. Typowo duża firma z sektora wysokiej krytyczności. Podlega nadzorowi uprzedniemu i obowiązkowemu audytowi.
- Podmiot ważny
- Druga kategoria. Obowiązki podobne jak dla kluczowych, nadzór następczy i niższe kary.
- SZBI
- System zarządzania bezpieczeństwem informacji. Uporządkowany zestaw polityk, procedur, ról i kontroli. Polska ustawa wymienia w nim 14 środków (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. a–n), dyrektywa NIS2 dziesięć (art. 21).
- Incydent poważny
- Incydent, który powoduje lub może spowodować poważne zakłócenie usług albo straty finansowe, lub znaczne szkody u innych osób. Tylko takie trzeba zgłaszać w terminach 24 h i 72 h.
- CSIRT
- Zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego. W Polsce działają CSIRT NASK, CSIRT GOV i CSIRT MON. To do nich trafiają zgłoszenia.
- Wykaz podmiotów
- Prowadzony przez ministra rejestr podmiotów kluczowych i ważnych. Wniosek o wpis składa sam podmiot.
- Organ właściwy
- Urząd nadzorujący dany sektor, na przykład dla energetyki czy transportu. Może kontrolować i nakładać kary.
- Łańcuch dostaw
- Dostawcy i usługodawcy, od których zależą Twoje systemy. Ustawa wymaga oceny ich bezpieczeństwa, więc obowiązki pośrednio trafiają też do mniejszych firm.
- Audyt bezpieczeństwa
- Obowiązkowy dla podmiotów kluczowych co najmniej raz na 3 lata, na ich koszt. Kopię sprawozdania przekazuje się organowi w ciągu 3 dni roboczych.
- Kierownik podmiotu
- Osoba lub organ zarządzający. Zatwierdza środki bezpieczeństwa, nadzoruje wdrożenie i może odpowiadać osobiście.
- DORA
- Unijne rozporządzenie o operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego. Dla banków i instytucji finansowych jest przepisem szczególnym wobec części obowiązków z KSC.
- System S46
- Krajowy system teleinformatyczny do obsługi zgłoszeń i wymiany informacji o incydentach. Wczesne ostrzeżenie, zgłoszenie i sprawozdania przekazuje się przez niego (art. 11 ust. 2).
- Wczesne ostrzeżenie
- Pierwsza, krótka informacja o incydencie poważnym dla CSIRT sektorowego, najpóźniej 24 godziny od wykrycia (art. 11 ust. 1 pkt 4).
- Sprawozdanie końcowe
- Pełny opis incydentu, przyczyn i działań, najpóźniej miesiąc od dnia zgłoszenia (art. 11 ust. 1 pkt 4c). Jeśli obsługa trwa dłużej, najpierw składa się sprawozdanie z postępu (art. 12b).
- Osoby do kontaktu
- Co najmniej dwie osoby wyznaczone do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa (art. 9). Mikro i mali przedsiębiorcy mogą wskazać jedną.
- Dokumentacja normatywna i operacyjna
- Normatywna to polityki i procedury, operacyjna to zapisy, że się je stosuje. Obie trzeba przechowywać co najmniej 2 lata (art. 10).
- Szkolenie kierownika
- Kierownik i osoba, której powierzył obowiązki, przechodzą szkolenie z cyberbezpieczeństwa raz w każdym roku kalendarzowym, z dokumentem potwierdzającym udział (art. 8e).
- Podmiot publiczny
- Urzędy, jednostki budżetowe, samorządowe instytucje i spółki komunalne wskazane w załącznikach. Część z nich wdraża SZBI według uproszczonego załącznika nr 4 (art. 8 ust. 3).
- Dostawca usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa
- Firma, która prowadzi bezpieczeństwo IT dla klientów, na przykład SOC. Jest podmiotem kluczowym już jako mała firma (art. 5 ust. 1 pkt 3).
- Rozporządzenie 2024/2690
- Unijny akt wykonawczy ze szczegółowymi środkami dla dostawców cyfrowych: DNS, chmury, centrów danych, usług zarządzanych, platform. Stosuje się go w ramach SZBI (art. 8b).
- Dostawca wysokiego ryzyka
- Dostawca sprzętu lub oprogramowania uznany decyzją ministra za zagrożenie. Jego produktów objętych decyzją nie wolno wprowadzać, a używane trzeba wycofać (art. 67c).
- Polecenie zabezpieczające
- Wydawane przez ministra przy incydencie krytycznym, na przykład nakaz aktualizacji albo zakaz użycia produktu. Trzeba je wykonać w terminie (art. 67g i 67h).
Czy to Was dotyczy?
Cztery pytania: sektor, wielkość, usługi szczególne. Wynik od razu, z podstawą w ustawie. Odpowiedzi nie wychodzą z Twojej przeglądarki.